Masz Pytania? Zadzwoń: +48 698 521 590

Kontrola trzeźwości w miejscu pracy

Kontrola trzeźwości w miejscu pracy

Zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy to jeden z podstawowych obowiązków pracodawcy, wynikający m.in. z art. 94  Kodeksu pracy. Pracodawca nie może więc dopuścić do czynności służbowych pracownika, jeżeli zachodzi podejrzenie, że nie jest on zdolny do świadczenia pracy albo że zagraża bezpieczeństwu swojemu lub innych pracowników. Dotyczy to także sytuacji, gdy pracownik pojawia się w zakładzie w stanie po spożyciu alkoholu. Czy w świetle obowiązujących przepisów pracodawca może przeprowadzić kontrolę trzeźwości zatrudnionego? Czy zgodne z prawem jest badanie alkomatem w zakładzie pracy? Co można zrobić w sytuacji, kiedy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pracownik jest nietrzeźwy?

Kontrola trzeźwości pracowników – podstawy prawne

Do momentu wejścia w życie przepisów unijnego rozporządzenia RODO, prewencyjne oraz incydentalne kontrole trzeźwości pracowników były możliwe w ramach realizowania obowiązków związanych z BHP i pozwalały zapobiegać wielu niebezpiecznym sytuacjom w zakładzie pracy. Z dniem 25 maja 2018 roku konieczne stało się dostosowanie do unijnych wymogów niektórych polskich przepisów – w tym także tych zawartych w Kodeksie Pracy. Na chwilę obecną, zgodnie z art. 221b Kodeksu  pracy [Warunki przetwarzania przez pracodawcę innych danych osobowych], pracodawca ma możliwość przetwarzania tzw. danych szczególnych kategorii, w tym o zdrowiu, wyłącznie w sytuacji, kiedy pracownik wyrazi na to zgodę i przekaże dane z własnej inicjatywy. Zdaniem UODO (Urząd Ochrony Danych Osobowych), informacje o stanie trzeźwości pracownika traktować należy jako dane wrażliwe, co rodzi wiele wątpliwości związanych z kontrolą trzeźwości alkomatem.
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2020 r. poz. 1492)  zakłada z kolei, że kierownik zakładu lub osoba przez niego upoważniona mają obowiązek nie dopuścić do pracy osoby, w stosunku do której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stawiła się do pracy w stanie po użyciu alkoholu lub że spożywała alkohol w czasie wykonywania obowiązków służbowych. Przesłankami pozwalającymi wnioskować o nietrzeźwości zatrudnionego są np. wyczuwalny zapach alkoholu, zaburzenia mowy albo ruchu. Niedopuszczenie pracownika do pracy lub odsunięcie od jej wykonywania wiąże się z uznaniem nieobecności pracownika za nieusprawiedliwioną, wraz ze wszystkimi jej konsekwencjami, w tym także umożliwia zwolnienie dyscyplinarne (pod warunkiem dopełnienia wszystkich formalności). W jaki sposób pracodawca może udowodnić, że pracownik stawił się w pracy nietrzeźwy?

Czy badanie alkomatem w pracy jest zgodne z prawem?

Zdaniem UODO, pracodawca nie może samodzielnie kontrolować stanu trzeźwości osób zatrudnionych, nie tylko prewencyjnie, ale także incydentalnie - czyli w sytuacji, gdy są przesłanki do tego, aby przypuszczać, że pracownik jest pod wpływem alkoholu. Zasady, którymi należy kierować się przy badaniu alkomatem, reguluje art. 17 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który mówi o tym, że kontrolę trzeźwości pracownika można przeprowadzić, jeżeli równocześnie spełnione są dwa warunki:
- badania zażądał kierownik zakładu pracy, osoba przez niego upoważniona lub sam pracownik, wobec którego podejrzewa się stan po spożyciu alkoholu,
- badanie alkomatem przeprowadzane jest przez organ powołany do ochrony porządku publicznego (np. policja, straż miejska), a pobrania krwi dokonuje osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje zawodowe.
Ma to na celu przede wszystkim zapewnienie rzetelności badania.
W świetle aktualnych przepisów, badanie alkomatem jest więc możliwe na wniosek pracodawcy lub na wniosek pracownika. W sytuacji, gdy badania żąda pracodawca, możliwe są dwie opcje:
- w przypadku braku zgody na kontrolę trzeźwości zakładowym alkomatem ze strony pracownika, pracodawca ma prawo wezwać organ upoważniony do przeprowadzenia badania,
- przełożony może samodzielnie przeprowadzić badanie alkomatem, pod warunkiem uzyskania zgody od pracownika oraz sporządzenia protokołu, uzasadniającego przeprowadzenie badania.
W sytuacji, gdy badania żąda pracownik, celem jest zazwyczaj udowodnienie trzeźwości. Procedura postępowania jest podobna jak w przypadku zainicjowania kontroli trzeźwości przez pracodawcę. Gdy obie ze stron zgodzą się na badanie, nie jest konieczne wezwanie uprawnionych służb. W przypadku sprzeciwu jednej z nich – można wezwać organ upoważniony (w takiej sytuacji może to zrobić również pracownik).

Kontrola trzeźwości w zakładzie pracy – czy będą zmiany w przepisach?
Warto zaznaczyć, że z aktualnym stanowiskiem UODO, dotyczącym klasyfikacji informacji o stanie trzeźwości pracowników jako danych wrażliwych, nie zgadza się wielu prawników oraz pracodawców. Wychodząc naprzeciw ich postulatom, Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii we współpracy z Urzędem Ochrony Danych Osobowych, już od jakiegoś czasu pracuje nad regulacjami, które pozwolą w pewnych okolicznościach prewencyjne i incydentalnie kontrolować trzeźwość pracowników, a także sprawdzać, czy nie są oni pod wpływem środków psychoaktywnych lub odurzających.  W niektórych branżach, zwłaszcza w branżach wysokiego ryzyka, m.in. w transporcie czy budownictwie, umożliwienie samodzielnego prowadzenia takich kontroli wydaje się zasadne, a nawet konieczne.

BHP przy pracy w weekendy i nocą. Jak zmieniają się zagrożenia?

Praca na wysokości w ujęciu BHP

Obowiązki pracodawcy w zakresie BHP w czasie pandemii koronawirusa

Czy instruktaż stanowiskowy jest obowiązkowy?

Alkohol w miejscu pracy ? jakie konsekwencje ponosi pracownik?

BHP a procedury ESG. Jak bezpieczeństwo wpisuje się w strategie zrównoważonego rozwoju?

Jakie szkolenia BHP muszą odbyć fizjoterapeuci?

Pracownica w ciąży a BHP. Obowiązki pracodawcy i dobre praktyki

BHP w pracy w środowisku hałaśliwym. Jak skutecznie chronić słuch pracowników?

Bezpieczeństwo w pracy zdalnej. Jak zadbać o siebie pracując z domu

5 najczęstszych błędów związanych z BHP i jak ich uniknąć

Obowiązki, uprawnienia i zadania służby BHP

Ergonomia w miejscu pracy - zapobieganie urazom i dolegliwościom

Rola szkoleń BHP online w przygotowaniu pracowników służby bhp do sytuacji awaryjnych

Praca asystentki stomatologicznej i szkolenie BHP

Jak powinna wyglądać instrukcja BHP?

Znaczenie szkoleń z zakresu BHP dla personelu stomatologicznego. Jakie tematy są kluczowe?

Szkolenia BHP online ? elastyczność i efektywność

Znaczenie szkoleń BHP dla pielęgniarek: co powinny obejmować i jak często się odbywać?

Jakie przepisy BHP obowiązują sprzedawców? Podpowiadamy!

Dopuszczenie pracownika do pracy bez szkolenia BHP-konsekwencje dla pracodawcy

Kto może pełnić zadania służby BHP w firmie?

Jakie elementy powinny się znaleźć w szkoleniu bhp dla lekarzy?

Kary dla pracowników za nieprzestrzeganie przepisów BHP

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż stanowiskowy

Praca w laboratorium: zagrożenia chemiczne i biologiczne

Podstawowe zasady bezpieczeństwa pracy na wysokości. Jak minimalizować ryzyko wypadków?

Wyzwania BHP: ochrona pracowników przed czynnikami rakotwórczymi i mutagenami w pracy 

Upały, a bhp

BHP w logistyce miejskiej. Jak zapewnić bezpieczeństwo kurierom i dostawcom?

Bezpieczna praca w okresie zimowym. Na co zwrócić uwagę?

Wpływ zmian klimatycznych na warunki pracy. Zapowiedź nowelizacji przepisów BHP?

BHP na budowie - kluczowe aspekty bezpiecznej pracy na placu budowy

Czy stażysta musi przechodzić szkolenie BHP?

Co oznaczają kolory kasków na budowie?

Rola liderów w promowaniu BHP ? szkolenia dla kadry zarządzającej

Ocena ryzyka zawodowego - co to takiego?

Zmiany w BHP w 2019 i 2020 roku

Udzielanie I pomocy w zakładzie pracy

Szkolenia BHP dla nauczycieli ? jak często należy je przeprowadzać?

Kursy BHP dla pracowników przedszkoli ? co warto wiedzieć?

Szkolenia okresowe BHP - co jaki czas?

Jakie tematy powinno obejmować szkolenie z BHP dla personelu weterynaryjnego?

BHP w pracy z urządzeniami elektrycznymi. Jak unikać porażeń i pożarów?

Czy pracownik z zagranicy ma obowiązek szkolenia BHP?

Rola zespołu powypadkowego w miejscu pracy ? kto wchodzi w jego skład i jakie są jego zadania?

Społeczny Inspektor Pracy. Jakie są jego obowiązki i uprawnienia?

BHP w pracy biurowej. Jak zapobiegać chorobom układu mięśniowo-szkieletowego?

Szkolenia bhp a umowy cywilnoprawne

BHP w przemyśle spożywczym ? jak dbać o higienę i bezpieczeństwo produkcji?

Jak zostać inspektorem ds. bhp

Jak szkolić pracowników wielojęzycznych? BHP w firmach z międzynarodową kadrą

Podsumowanie roku w BHP: najważniejsze zmiany w przepisach 2025

Rola pierwszej pomocy w polityce BHP. Co każdy pracownik powinien wiedzieć?

Szkolenia BHP online - jak korzystać z e-learningu w edukacji BHP

System sygnalizacji pożarowej to nie tylko czujki. Co naprawdę składa się na SSP?

Szkolenia przeciwpożarowe online ? klucz do bezpieczeństwa

BHP w branży IT i marketingu. Jak zadbać o ergonomię i zdrowie psychiczne?

Profilaktyczna opieka zdrowotna - rodzaje badań lekarskich

Praca w ciąży - najważniejsze zasady bhp

Szkolenia BHP w wersji angielskiej ? kto może z nich skorzystać?

Szkolenia BHP dla nauczycieli i wychowawców. Co powinno zawierać skuteczne szkolenie?

KursBHP - wypadek przy pracy

Jakie zasady BHP obowiązują kierowców zawodowych?

Mikroprzedsiębiorstwa a obowiązki BHP. Jak skutecznie zadbać o bezpieczeństwo w małych firmach?

Praca zdalna, a bhp

Dodatek za pracę w warunkach szkodliwych. Jakie czynniki go determinują według przepisów BHP?

Szkolenie BHP a działalność jednoosobowa

Szkolenie okresowe dla służby bhp i osób wykonujących zadania tej służby

KursBHP - Badanie trzeźwości w zakładzie pracy

Obowiązki pracodawcy w zakresie szkoleń BHP

Bezpieczny powrót do pracy w zakładzie w czasie epidemii

Bezpieczeństwo w szkole ? jak uchronić uczniów przed zagrożeniami?

Wypadki przy pracy na umowę zlecenie

Szkolenia okresowe BHP dla kierowców - czy można przeprowadzić je w formie online?

Uprawnienia wysokościowe? Co warto o nich wiedzieć?

Wypadki w drodze do i z pracy ? wszystko, co powinieneś o nich wiedzieć

Środki ochrony indywidualnej w świetle przepisów bhp

Odpowiedzialność pracodawcy za zdrowie psychiczne pracowników. Czy pracodawca musi przeciwdziałać stresowi?

Szkolenie BHP dla lekarza weterynarii - jak przebiega?

Szkolenia BHP dla pracowników służby zdrowia - co musisz wiedzieć?

Szkolenia BHP a onboarding ? jak zbudować bezpieczny start dla nowego pracownika?

Temperatura w miejscu pracy

Jak wybrać odpowiednią odzież ostrzegawczą?

Jak wybrać efektywne szkolenie BHP? Testy i materiały interaktywne dla uczestników kursu

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż ogólny

Szkolenie BHP w pracy zdalnej ? Nowe przepisy od 2023 roku

Jak dbać o bezpieczeństwo pracy pracowników sezonowych?

Jak przygotować pracowników do sytuacji kryzysowych? BHP a procedury awaryjne

Szkolenia BHP online dla weterynarzy. Czy warto?

Czy AI może wspierać służby BHP? Przyszłość bezpieczeństwa w pracy

Szkolenia BHP dla salonów fryzjerskich, salonów kosmetycznych i SPA

BHP a praca z klientem agresywnym. Jak chronić zdrowie psychiczne pracowników?

Ewakuacja - jak przeprowadzić ewakuację zgodnie z zasadami i przepisami bhp oraz ppoż

Ochrona przeciwpożarowa - jakie obowiązki ma pracodawca? 

Jakie są najnowsze trendy w szkoleniach BHP online dla różnych branż?

Czy kursy BHP online się opłacają?

Nowe normy BHP na stanowiskach z monitorem. Co trzeba wiedzieć?

Co każdy nauczyciel powinien wiedzieć z zakresu BHP?

W jaki sposób kursy BHP online mogą poprawić bezpieczeństwo uczniów?

Nowoczesna platforma BHP

BHP w branży hotelarskiej. Bezpieczeństwo gości i personelu

Normy dźwigania w pracy 2020