Masz Pytania? Zadzwoń: +48 698 521 590

Kontrola trzeźwości w miejscu pracy

Kontrola trzeźwości w miejscu pracy

Zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy to jeden z podstawowych obowiązków pracodawcy, wynikający m.in. z art. 94  Kodeksu pracy. Pracodawca nie może więc dopuścić do czynności służbowych pracownika, jeżeli zachodzi podejrzenie, że nie jest on zdolny do świadczenia pracy albo że zagraża bezpieczeństwu swojemu lub innych pracowników. Dotyczy to także sytuacji, gdy pracownik pojawia się w zakładzie w stanie po spożyciu alkoholu. Czy w świetle obowiązujących przepisów pracodawca może przeprowadzić kontrolę trzeźwości zatrudnionego? Czy zgodne z prawem jest badanie alkomatem w zakładzie pracy? Co można zrobić w sytuacji, kiedy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pracownik jest nietrzeźwy?

Kontrola trzeźwości pracowników – podstawy prawne

Do momentu wejścia w życie przepisów unijnego rozporządzenia RODO, prewencyjne oraz incydentalne kontrole trzeźwości pracowników były możliwe w ramach realizowania obowiązków związanych z BHP i pozwalały zapobiegać wielu niebezpiecznym sytuacjom w zakładzie pracy. Z dniem 25 maja 2018 roku konieczne stało się dostosowanie do unijnych wymogów niektórych polskich przepisów – w tym także tych zawartych w Kodeksie Pracy. Na chwilę obecną, zgodnie z art. 221b Kodeksu  pracy [Warunki przetwarzania przez pracodawcę innych danych osobowych], pracodawca ma możliwość przetwarzania tzw. danych szczególnych kategorii, w tym o zdrowiu, wyłącznie w sytuacji, kiedy pracownik wyrazi na to zgodę i przekaże dane z własnej inicjatywy. Zdaniem UODO (Urząd Ochrony Danych Osobowych), informacje o stanie trzeźwości pracownika traktować należy jako dane wrażliwe, co rodzi wiele wątpliwości związanych z kontrolą trzeźwości alkomatem.
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2020 r. poz. 1492)  zakłada z kolei, że kierownik zakładu lub osoba przez niego upoważniona mają obowiązek nie dopuścić do pracy osoby, w stosunku do której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stawiła się do pracy w stanie po użyciu alkoholu lub że spożywała alkohol w czasie wykonywania obowiązków służbowych. Przesłankami pozwalającymi wnioskować o nietrzeźwości zatrudnionego są np. wyczuwalny zapach alkoholu, zaburzenia mowy albo ruchu. Niedopuszczenie pracownika do pracy lub odsunięcie od jej wykonywania wiąże się z uznaniem nieobecności pracownika za nieusprawiedliwioną, wraz ze wszystkimi jej konsekwencjami, w tym także umożliwia zwolnienie dyscyplinarne (pod warunkiem dopełnienia wszystkich formalności). W jaki sposób pracodawca może udowodnić, że pracownik stawił się w pracy nietrzeźwy?

Czy badanie alkomatem w pracy jest zgodne z prawem?

Zdaniem UODO, pracodawca nie może samodzielnie kontrolować stanu trzeźwości osób zatrudnionych, nie tylko prewencyjnie, ale także incydentalnie - czyli w sytuacji, gdy są przesłanki do tego, aby przypuszczać, że pracownik jest pod wpływem alkoholu. Zasady, którymi należy kierować się przy badaniu alkomatem, reguluje art. 17 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który mówi o tym, że kontrolę trzeźwości pracownika można przeprowadzić, jeżeli równocześnie spełnione są dwa warunki:
- badania zażądał kierownik zakładu pracy, osoba przez niego upoważniona lub sam pracownik, wobec którego podejrzewa się stan po spożyciu alkoholu,
- badanie alkomatem przeprowadzane jest przez organ powołany do ochrony porządku publicznego (np. policja, straż miejska), a pobrania krwi dokonuje osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje zawodowe.
Ma to na celu przede wszystkim zapewnienie rzetelności badania.
W świetle aktualnych przepisów, badanie alkomatem jest więc możliwe na wniosek pracodawcy lub na wniosek pracownika. W sytuacji, gdy badania żąda pracodawca, możliwe są dwie opcje:
- w przypadku braku zgody na kontrolę trzeźwości zakładowym alkomatem ze strony pracownika, pracodawca ma prawo wezwać organ upoważniony do przeprowadzenia badania,
- przełożony może samodzielnie przeprowadzić badanie alkomatem, pod warunkiem uzyskania zgody od pracownika oraz sporządzenia protokołu, uzasadniającego przeprowadzenie badania.
W sytuacji, gdy badania żąda pracownik, celem jest zazwyczaj udowodnienie trzeźwości. Procedura postępowania jest podobna jak w przypadku zainicjowania kontroli trzeźwości przez pracodawcę. Gdy obie ze stron zgodzą się na badanie, nie jest konieczne wezwanie uprawnionych służb. W przypadku sprzeciwu jednej z nich – można wezwać organ upoważniony (w takiej sytuacji może to zrobić również pracownik).

Kontrola trzeźwości w zakładzie pracy – czy będą zmiany w przepisach?
Warto zaznaczyć, że z aktualnym stanowiskiem UODO, dotyczącym klasyfikacji informacji o stanie trzeźwości pracowników jako danych wrażliwych, nie zgadza się wielu prawników oraz pracodawców. Wychodząc naprzeciw ich postulatom, Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii we współpracy z Urzędem Ochrony Danych Osobowych, już od jakiegoś czasu pracuje nad regulacjami, które pozwolą w pewnych okolicznościach prewencyjne i incydentalnie kontrolować trzeźwość pracowników, a także sprawdzać, czy nie są oni pod wpływem środków psychoaktywnych lub odurzających.  W niektórych branżach, zwłaszcza w branżach wysokiego ryzyka, m.in. w transporcie czy budownictwie, umożliwienie samodzielnego prowadzenia takich kontroli wydaje się zasadne, a nawet konieczne.

BHP przy pracy w weekendy i nocą. Jak zmieniają się zagrożenia?

Szkolenia BHP dla nauczycieli i wychowawców. Co powinno zawierać skuteczne szkolenie?

Praca asystentki stomatologicznej i szkolenie BHP

Zmiany w BHP w 2019 i 2020 roku

Alkohol w miejscu pracy ? jakie konsekwencje ponosi pracownik?

Czy kursy BHP online się opłacają?

Wpływ zmian klimatycznych na warunki pracy. Zapowiedź nowelizacji przepisów BHP?

Praca na wysokości w ujęciu BHP

Jak wybrać efektywne szkolenie BHP? Testy i materiały interaktywne dla uczestników kursu

Kary dla pracowników za nieprzestrzeganie przepisów BHP

Szkolenie BHP a działalność jednoosobowa

Odpowiedzialność pracodawcy za zdrowie psychiczne pracowników. Czy pracodawca musi przeciwdziałać stresowi?

Znaczenie szkoleń z zakresu BHP dla personelu stomatologicznego. Jakie tematy są kluczowe?

Szkolenie BHP w pracy zdalnej ? Nowe przepisy od 2023 roku

Temperatura w miejscu pracy

BHP w pracy z urządzeniami elektrycznymi. Jak unikać porażeń i pożarów?

Jakie szkolenia BHP muszą odbyć fizjoterapeuci?

Społeczny Inspektor Pracy. Jakie są jego obowiązki i uprawnienia?

Jakie przepisy BHP obowiązują sprzedawców? Podpowiadamy!

Ochrona przeciwpożarowa - jakie obowiązki ma pracodawca? 

Szkolenia BHP a onboarding ? jak zbudować bezpieczny start dla nowego pracownika?

BHP w przemyśle spożywczym ? jak dbać o higienę i bezpieczeństwo produkcji?

BHP w branży hotelarskiej. Bezpieczeństwo gości i personelu

Szkolenia BHP dla salonów fryzjerskich, salonów kosmetycznych i SPA

Czy instruktaż stanowiskowy jest obowiązkowy?

Wypadki w drodze do i z pracy ? wszystko, co powinieneś o nich wiedzieć

Udzielanie I pomocy w zakładzie pracy

Szkolenia przeciwpożarowe online ? klucz do bezpieczeństwa

Znaczenie szkoleń BHP dla pielęgniarek: co powinny obejmować i jak często się odbywać?

BHP w pracy w środowisku hałaśliwym. Jak skutecznie chronić słuch pracowników?

Praca zdalna, a bhp

Podstawowe zasady bezpieczeństwa pracy na wysokości. Jak minimalizować ryzyko wypadków?

Rola liderów w promowaniu BHP ? szkolenia dla kadry zarządzającej

BHP a procedury ESG. Jak bezpieczeństwo wpisuje się w strategie zrównoważonego rozwoju?

Dodatek za pracę w warunkach szkodliwych. Jakie czynniki go determinują według przepisów BHP?

Jakie są najnowsze trendy w szkoleniach BHP online dla różnych branż?

BHP w logistyce miejskiej. Jak zapewnić bezpieczeństwo kurierom i dostawcom?

Jak przygotować pracowników do sytuacji kryzysowych? BHP a procedury awaryjne

Szkolenia BHP w wersji angielskiej ? kto może z nich skorzystać?

Uprawnienia wysokościowe? Co warto o nich wiedzieć?

Szkolenia BHP online dla weterynarzy. Czy warto?

W jaki sposób kursy BHP online mogą poprawić bezpieczeństwo uczniów?

Pracownica w ciąży a BHP. Obowiązki pracodawcy i dobre praktyki

Wyzwania BHP: ochrona pracowników przed czynnikami rakotwórczymi i mutagenami w pracy 

Dopuszczenie pracownika do pracy bez szkolenia BHP-konsekwencje dla pracodawcy

Obowiązki pracodawcy w zakresie szkoleń BHP

Jak szkolić pracowników wielojęzycznych? BHP w firmach z międzynarodową kadrą

Normy dźwigania w pracy 2020

Bezpieczny powrót do pracy w zakładzie w czasie epidemii

Jak wybrać odpowiednią odzież ostrzegawczą?

Bezpieczeństwo w pracy zdalnej. Jak zadbać o siebie pracując z domu

Czy stażysta musi przechodzić szkolenie BHP?

Ewakuacja - jak przeprowadzić ewakuację zgodnie z zasadami i przepisami bhp oraz ppoż

Jak dbać o bezpieczeństwo pracy pracowników sezonowych?

Bezpieczna praca w okresie zimowym. Na co zwrócić uwagę?

Czy AI może wspierać służby BHP? Przyszłość bezpieczeństwa w pracy

BHP w pracy biurowej. Jak zapobiegać chorobom układu mięśniowo-szkieletowego?

Praca w laboratorium: zagrożenia chemiczne i biologiczne

Kto może pełnić zadania służby BHP w firmie?

Szkolenia bhp a umowy cywilnoprawne

Szkolenia okresowe BHP - co jaki czas?

Upały, a bhp

BHP a praca z klientem agresywnym. Jak chronić zdrowie psychiczne pracowników?

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż stanowiskowy

Profilaktyczna opieka zdrowotna - rodzaje badań lekarskich

Jakie tematy powinno obejmować szkolenie z BHP dla personelu weterynaryjnego?

Jakie elementy powinny się znaleźć w szkoleniu bhp dla lekarzy?

Nowe normy BHP na stanowiskach z monitorem. Co trzeba wiedzieć?

Obowiązki, uprawnienia i zadania służby BHP

Szkolenia BHP online - jak korzystać z e-learningu w edukacji BHP

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż ogólny

System sygnalizacji pożarowej to nie tylko czujki. Co naprawdę składa się na SSP?

5 najczęstszych błędów związanych z BHP i jak ich uniknąć

Środki ochrony indywidualnej w świetle przepisów bhp

Jak powinna wyglądać instrukcja BHP?

Kursy BHP dla pracowników przedszkoli ? co warto wiedzieć?

Szkolenia BHP online ? elastyczność i efektywność

Szkolenie BHP dla lekarza weterynarii - jak przebiega?

Rola pierwszej pomocy w polityce BHP. Co każdy pracownik powinien wiedzieć?

Ergonomia w miejscu pracy - zapobieganie urazom i dolegliwościom

KursBHP - Badanie trzeźwości w zakładzie pracy

Mikroprzedsiębiorstwa a obowiązki BHP. Jak skutecznie zadbać o bezpieczeństwo w małych firmach?

Jak zostać inspektorem ds. bhp

BHP na budowie - kluczowe aspekty bezpiecznej pracy na placu budowy

Jakie zasady BHP obowiązują kierowców zawodowych?

Rola zespołu powypadkowego w miejscu pracy ? kto wchodzi w jego skład i jakie są jego zadania?

BHP w branży IT i marketingu. Jak zadbać o ergonomię i zdrowie psychiczne?

Co każdy nauczyciel powinien wiedzieć z zakresu BHP?

Nowoczesna platforma BHP

Praca w ciąży - najważniejsze zasady bhp

Szkolenia BHP dla nauczycieli ? jak często należy je przeprowadzać?

Czy pracownik z zagranicy ma obowiązek szkolenia BHP?

Szkolenia BHP dla pracowników służby zdrowia - co musisz wiedzieć?

Szkolenie okresowe dla służby bhp i osób wykonujących zadania tej służby

Podsumowanie roku w BHP: najważniejsze zmiany w przepisach 2025

KursBHP - wypadek przy pracy

Szkolenia okresowe BHP dla kierowców - czy można przeprowadzić je w formie online?

Bezpieczeństwo w szkole ? jak uchronić uczniów przed zagrożeniami?

Rola szkoleń BHP online w przygotowaniu pracowników służby bhp do sytuacji awaryjnych

Ocena ryzyka zawodowego - co to takiego?

Co oznaczają kolory kasków na budowie?

Obowiązki pracodawcy w zakresie BHP w czasie pandemii koronawirusa

Wypadki przy pracy na umowę zlecenie