Masz Pytania? Zadzwoń: +48 698 521 590

Kontrola trzeźwości w miejscu pracy

Kontrola trzeźwości w miejscu pracy

Zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy to jeden z podstawowych obowiązków pracodawcy, wynikający m.in. z art. 94  Kodeksu pracy. Pracodawca nie może więc dopuścić do czynności służbowych pracownika, jeżeli zachodzi podejrzenie, że nie jest on zdolny do świadczenia pracy albo że zagraża bezpieczeństwu swojemu lub innych pracowników. Dotyczy to także sytuacji, gdy pracownik pojawia się w zakładzie w stanie po spożyciu alkoholu. Czy w świetle obowiązujących przepisów pracodawca może przeprowadzić kontrolę trzeźwości zatrudnionego? Czy zgodne z prawem jest badanie alkomatem w zakładzie pracy? Co można zrobić w sytuacji, kiedy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pracownik jest nietrzeźwy?

Kontrola trzeźwości pracowników – podstawy prawne

Do momentu wejścia w życie przepisów unijnego rozporządzenia RODO, prewencyjne oraz incydentalne kontrole trzeźwości pracowników były możliwe w ramach realizowania obowiązków związanych z BHP i pozwalały zapobiegać wielu niebezpiecznym sytuacjom w zakładzie pracy. Z dniem 25 maja 2018 roku konieczne stało się dostosowanie do unijnych wymogów niektórych polskich przepisów – w tym także tych zawartych w Kodeksie Pracy. Na chwilę obecną, zgodnie z art. 221b Kodeksu  pracy [Warunki przetwarzania przez pracodawcę innych danych osobowych], pracodawca ma możliwość przetwarzania tzw. danych szczególnych kategorii, w tym o zdrowiu, wyłącznie w sytuacji, kiedy pracownik wyrazi na to zgodę i przekaże dane z własnej inicjatywy. Zdaniem UODO (Urząd Ochrony Danych Osobowych), informacje o stanie trzeźwości pracownika traktować należy jako dane wrażliwe, co rodzi wiele wątpliwości związanych z kontrolą trzeźwości alkomatem.
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2020 r. poz. 1492)  zakłada z kolei, że kierownik zakładu lub osoba przez niego upoważniona mają obowiązek nie dopuścić do pracy osoby, w stosunku do której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stawiła się do pracy w stanie po użyciu alkoholu lub że spożywała alkohol w czasie wykonywania obowiązków służbowych. Przesłankami pozwalającymi wnioskować o nietrzeźwości zatrudnionego są np. wyczuwalny zapach alkoholu, zaburzenia mowy albo ruchu. Niedopuszczenie pracownika do pracy lub odsunięcie od jej wykonywania wiąże się z uznaniem nieobecności pracownika za nieusprawiedliwioną, wraz ze wszystkimi jej konsekwencjami, w tym także umożliwia zwolnienie dyscyplinarne (pod warunkiem dopełnienia wszystkich formalności). W jaki sposób pracodawca może udowodnić, że pracownik stawił się w pracy nietrzeźwy?

Czy badanie alkomatem w pracy jest zgodne z prawem?

Zdaniem UODO, pracodawca nie może samodzielnie kontrolować stanu trzeźwości osób zatrudnionych, nie tylko prewencyjnie, ale także incydentalnie - czyli w sytuacji, gdy są przesłanki do tego, aby przypuszczać, że pracownik jest pod wpływem alkoholu. Zasady, którymi należy kierować się przy badaniu alkomatem, reguluje art. 17 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który mówi o tym, że kontrolę trzeźwości pracownika można przeprowadzić, jeżeli równocześnie spełnione są dwa warunki:
- badania zażądał kierownik zakładu pracy, osoba przez niego upoważniona lub sam pracownik, wobec którego podejrzewa się stan po spożyciu alkoholu,
- badanie alkomatem przeprowadzane jest przez organ powołany do ochrony porządku publicznego (np. policja, straż miejska), a pobrania krwi dokonuje osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje zawodowe.
Ma to na celu przede wszystkim zapewnienie rzetelności badania.
W świetle aktualnych przepisów, badanie alkomatem jest więc możliwe na wniosek pracodawcy lub na wniosek pracownika. W sytuacji, gdy badania żąda pracodawca, możliwe są dwie opcje:
- w przypadku braku zgody na kontrolę trzeźwości zakładowym alkomatem ze strony pracownika, pracodawca ma prawo wezwać organ upoważniony do przeprowadzenia badania,
- przełożony może samodzielnie przeprowadzić badanie alkomatem, pod warunkiem uzyskania zgody od pracownika oraz sporządzenia protokołu, uzasadniającego przeprowadzenie badania.
W sytuacji, gdy badania żąda pracownik, celem jest zazwyczaj udowodnienie trzeźwości. Procedura postępowania jest podobna jak w przypadku zainicjowania kontroli trzeźwości przez pracodawcę. Gdy obie ze stron zgodzą się na badanie, nie jest konieczne wezwanie uprawnionych służb. W przypadku sprzeciwu jednej z nich – można wezwać organ upoważniony (w takiej sytuacji może to zrobić również pracownik).

Kontrola trzeźwości w zakładzie pracy – czy będą zmiany w przepisach?
Warto zaznaczyć, że z aktualnym stanowiskiem UODO, dotyczącym klasyfikacji informacji o stanie trzeźwości pracowników jako danych wrażliwych, nie zgadza się wielu prawników oraz pracodawców. Wychodząc naprzeciw ich postulatom, Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii we współpracy z Urzędem Ochrony Danych Osobowych, już od jakiegoś czasu pracuje nad regulacjami, które pozwolą w pewnych okolicznościach prewencyjne i incydentalnie kontrolować trzeźwość pracowników, a także sprawdzać, czy nie są oni pod wpływem środków psychoaktywnych lub odurzających.  W niektórych branżach, zwłaszcza w branżach wysokiego ryzyka, m.in. w transporcie czy budownictwie, umożliwienie samodzielnego prowadzenia takich kontroli wydaje się zasadne, a nawet konieczne.

BHP w branży hotelarskiej. Bezpieczeństwo gości i personelu

Czy stażysta musi przechodzić szkolenie BHP?

BHP w pracy w środowisku hałaśliwym. Jak skutecznie chronić słuch pracowników?

Dopuszczenie pracownika do pracy bez szkolenia BHP-konsekwencje dla pracodawcy

Szkolenia BHP w wersji angielskiej ? kto może z nich skorzystać?

Kto może pełnić zadania służby BHP w firmie?

BHP a procedury ESG. Jak bezpieczeństwo wpisuje się w strategie zrównoważonego rozwoju?

Znaczenie szkoleń z zakresu BHP dla personelu stomatologicznego. Jakie tematy są kluczowe?

Jak dbać o bezpieczeństwo pracy pracowników sezonowych?

Alkohol w miejscu pracy ? jakie konsekwencje ponosi pracownik?

Szkolenia BHP online ? elastyczność i efektywność

Jak zostać inspektorem ds. bhp

Profilaktyczna opieka zdrowotna - rodzaje badań lekarskich

Ochrona przeciwpożarowa - jakie obowiązki ma pracodawca? 

Co każdy nauczyciel powinien wiedzieć z zakresu BHP?

BHP w przemyśle spożywczym ? jak dbać o higienę i bezpieczeństwo produkcji?

Jakie elementy powinny się znaleźć w szkoleniu bhp dla lekarzy?

Praca asystentki stomatologicznej i szkolenie BHP

Jak powinna wyglądać instrukcja BHP?

Szkolenia BHP dla salonów fryzjerskich, salonów kosmetycznych i SPA

Społeczny Inspektor Pracy. Jakie są jego obowiązki i uprawnienia?

Szkolenie BHP dla nowego pracownika ? najczęstsze pytania HR i kierowników

Szkolenie BHP a działalność jednoosobowa

Szkolenie BHP dla lekarza weterynarii - jak przebiega?

Jakie tematy powinno obejmować szkolenie z BHP dla personelu weterynaryjnego?

Nowoczesna platforma BHP

Praca na wysokości w ujęciu BHP

Ewakuacja - jak przeprowadzić ewakuację zgodnie z zasadami i przepisami bhp oraz ppoż

Podsumowanie roku w BHP: najważniejsze zmiany w przepisach 2025

Odpowiedzialność pracodawcy za zdrowie psychiczne pracowników. Czy pracodawca musi przeciwdziałać stresowi?

Znaczenie szkoleń BHP dla pielęgniarek: co powinny obejmować i jak często się odbywać?

Jak wybrać efektywne szkolenie BHP? Testy i materiały interaktywne dla uczestników kursu

Jak szkolenie BHP dla pracodawców może poprawić bezpieczeństwo w firmie?

Szkolenie dla kierujących pracownikami online ? czy jest zgodne z przepisami?

Bezpieczeństwo w pracy zdalnej. Jak zadbać o siebie pracując z domu

Jak wybrać odpowiednią odzież ostrzegawczą?

Ocena ryzyka zawodowego - co to takiego?

Szkolenia przeciwpożarowe online ? klucz do bezpieczeństwa

Szkolenie BHP a kontrola PIP na budowie ? co musi spełnić pracodawca?

KursBHP - Badanie trzeźwości w zakładzie pracy

Szkolenie okresowe dla służby bhp i osób wykonujących zadania tej służby

Temperatura w miejscu pracy

Praca w ciąży - najważniejsze zasady bhp

Rola szkoleń BHP online w przygotowaniu pracowników służby bhp do sytuacji awaryjnych

Obowiązki, uprawnienia i zadania służby BHP

Jak zapewnić pracownikom szybkie i skuteczne szkolenie BHP bez przestojów w pracy?

Rola zespołu powypadkowego w miejscu pracy ? kto wchodzi w jego skład i jakie są jego zadania?

BHP w pracy z urządzeniami elektrycznymi. Jak unikać porażeń i pożarów?

Wyzwania BHP: ochrona pracowników przed czynnikami rakotwórczymi i mutagenami w pracy 

Co oznaczają kolory kasków na budowie?

Szkolenia BHP online dla weterynarzy. Czy warto?

Jakie szkolenia BHP muszą odbyć fizjoterapeuci?

Obowiązki pracodawcy w zakresie BHP w czasie pandemii koronawirusa

Jakie są najnowsze trendy w szkoleniach BHP online dla różnych branż?

BHP a praca z klientem agresywnym. Jak chronić zdrowie psychiczne pracowników?

Upały, a bhp

BHP w branży IT i marketingu. Jak zadbać o ergonomię i zdrowie psychiczne?

5 najczęstszych błędów związanych z BHP i jak ich uniknąć

Jak szybko ukończyć szkolenie BHP dla kadry kierowniczej bez przerywania pracy?

Mikroprzedsiębiorstwa a obowiązki BHP. Jak skutecznie zadbać o bezpieczeństwo w małych firmach?

Obowiązki pracodawcy w zakresie szkoleń BHP

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż stanowiskowy

Praca w laboratorium: zagrożenia chemiczne i biologiczne

BHP w logistyce miejskiej. Jak zapewnić bezpieczeństwo kurierom i dostawcom?

Rola pierwszej pomocy w polityce BHP. Co każdy pracownik powinien wiedzieć?

Bezpieczeństwo w szkole ? jak uchronić uczniów przed zagrożeniami?

Jakie zasady BHP obowiązują kierowców zawodowych?

Szkolenia okresowe BHP dla kierowców - czy można przeprowadzić je w formie online?

Czy AI może wspierać służby BHP? Przyszłość bezpieczeństwa w pracy

BHP na budowie - kluczowe aspekty bezpiecznej pracy na placu budowy

Zmiany w BHP w 2019 i 2020 roku

Środki ochrony indywidualnej w świetle przepisów bhp

Wypadki w drodze do i z pracy ? wszystko, co powinieneś o nich wiedzieć

Platforma do szkoleń BHP ? jak ułatwia zarządzanie szkoleniami w zakładzie pracy?

Ergonomia w miejscu pracy - zapobieganie urazom i dolegliwościom

Szkolenia BHP a onboarding ? jak zbudować bezpieczny start dla nowego pracownika?

Udzielanie I pomocy w zakładzie pracy

Wypadki przy pracy na umowę zlecenie

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż ogólny

Pracownica w ciąży a BHP. Obowiązki pracodawcy i dobre praktyki

BHP przy pracy w weekendy i nocą. Jak zmieniają się zagrożenia?

Nowe normy BHP na stanowiskach z monitorem. Co trzeba wiedzieć?

W jaki sposób kursy BHP online mogą poprawić bezpieczeństwo uczniów?

Podstawowe zasady bezpieczeństwa pracy na wysokości. Jak minimalizować ryzyko wypadków?

Szkolenia BHP dla nauczycieli ? jak często należy je przeprowadzać?

System sygnalizacji pożarowej to nie tylko czujki. Co naprawdę składa się na SSP?

Rola liderów w promowaniu BHP ? szkolenia dla kadry zarządzającej

Dodatek za pracę w warunkach szkodliwych. Jakie czynniki go determinują według przepisów BHP?

Bezpieczny powrót do pracy w zakładzie w czasie epidemii

BHP online? Nowoczesne podejście do bezpieczeństwa w pracy

Dlaczego warto zainwestować w kursy BHP dla swoich pracowników?

Szkolenie BHP w pracy zdalnej ? Nowe przepisy od 2023 roku

Kursy BHP dla pracowników przedszkoli ? co warto wiedzieć?

Praca zdalna, a bhp

Jakie przepisy BHP obowiązują sprzedawców? Podpowiadamy!

Szkolenia bhp a umowy cywilnoprawne

Bezpieczna praca w okresie zimowym. Na co zwrócić uwagę?

Kary dla pracowników za nieprzestrzeganie przepisów BHP

Korzyści ze szkoleń BHP online dla małych firm

Szkolenia BHP dla pracowników służby zdrowia - co musisz wiedzieć?

Jak szkolić pracowników wielojęzycznych? BHP w firmach z międzynarodową kadrą

Wpływ zmian klimatycznych na warunki pracy. Zapowiedź nowelizacji przepisów BHP?

Szkolenia BHP online - jak korzystać z e-learningu w edukacji BHP

Jak przygotować pracowników do sytuacji kryzysowych? BHP a procedury awaryjne

Czy instruktaż stanowiskowy jest obowiązkowy?

Czy pracownik z zagranicy ma obowiązek szkolenia BHP?

Czy szkolenia z zakresu BHP można nie zaliczyć? Wyjaśniamy zasady

Czy kursy BHP online się opłacają?

Szkolenie BHP dla nauczycieli online? jak szybko można je ukończyć i zaliczyć?

KursBHP - wypadek przy pracy

BHP w pracy biurowej. Jak zapobiegać chorobom układu mięśniowo-szkieletowego?

Szkolenia okresowe BHP - co jaki czas?

Szkolenia BHP dla nauczycieli i wychowawców. Co powinno zawierać skuteczne szkolenie?

Uprawnienia wysokościowe? Co warto o nich wiedzieć?

Normy dźwigania w pracy 2020