Praca zdalna, a bhp Data dodania 2020-08-26 19:17:05

Praca zdalna, a bhp

Koronawirus znacząco wpłynął na sposób wykonywania pracy w wielu przedsiębiorstwach. Tam, gdzie to tylko było możliwe, pracownicy udali się na pracę zdalną. Ze względu na zagrożenie COVID-19 pracownicy mogą wykonywać swoje obowiązki poza miejscem pracy jeszcze przez wiele miesięcy. Jak w związku z tym wygląda BHP pracy zdalnej? Co zmieniła w tym względzie czwarta wersja tarczy antykryzysowej.

Praca zdalna a przepisy prawa

Polskie prawo - poza ustawami związanymi z koronawirusem, w żaden sposób nie reguluje zasad BHP pracy zdalnej. Wszechobecny home office stał się więc polem do różnych interpretacji. Jedną z nich jest uznanie pracy zdalnej za tożsamą z tzw. telepracą, którą regulują stosowne artykuły KP (67.5 - 67.17). Zgodnie z definicją telepraca to wykonywana regularnie praca poza zakładem pracy, z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną.

Jednak podstawą funkcjonowania pracodawcy w tym obszarze jest art. 207 kp, który mówi o obowiązku zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Zgodnie z tym przepisem pracodawcy powinni zezwalać podwładnym na pracę w trybie zdalnym, czego nadrzędnym celem było (i nadal jest) minimalizacja ryzyka rozprzestrzenienia się COVID-19. W przypadku skierowania pracownika na pracę zdalną nie ma on możliwości odmowy - tak było do 24 czerwca 2020, kiedy to uściślono przepisy dotyczące pracy zdalnej w dobie COVID-19 w ramach tzw. tarczy antykryzysowej 4.0.

Praca zdalna, a tarcza antykryzysowa 4.0

Miejscem pracy zdalnej nie musi być mieszkanie pracownika - w tym aspekcie panuje dowolność. Jednak jeśli pracownik w uzasadnionym przypadku nie może wykonywać swoich obowiązków w miejscu zamieszkania, to pracodawca nie ma obowiązku zapewnienia mu innego, odpowiedniego miejsca. Oznacza to, że w takich okolicznościach praca zdalna nie może być powierzona zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy COVID-19. Nieodwołalność ma miejsce w przypadku, gdy pracodawca zdecyduje się cofnąć pracę zdalną - jest to wówczas polecenie służbowe, które pracownik musi wykonać.  

Aby pracownik mógł wykonywać swoje obowiązki w pracy zdalnej, pracodawca musi zapewnić mu odpowiednie narzędzia pracy, zależne od charakteru pracy, w tym m.in. komputer, dostęp do niezbędnych danych i narzędzi, ewentualnie pokryć koszty instalacji urządzeń oraz ich ubezpieczenia, a także zapewnić niezbędne wsparcie techniczne (np. serwis), co reguluje art. 3 ust. 4 ustawy COVID-19. W uzasadnionych przypadkach pracodawca powinien również współpartycypować w kosztach np. łącza internetowego, jeśli to posiadane przez pracownika w domu nie spełnia wymogów przedsiębiorstwa. Pracodawca zwolniony jest natomiast z:
?    zapewniania dostępu do urządzeń higieniczno-sanitarnych,
?    przestrzegania przepisów dotyczących obiektów budowlanych.

BHP przy pracy zdalnej a wypadki

Z uwagi na fakt, iż przepisy nie regulują pracy zdalnej, wątpliwości natury prawnej wzbudza uznanie niektórych nagłych zdarzeń podczas home office za wypadek przy pracy. Jak poszczególne zdarzenia będą rozstrzygane? Zgodnie z art. 3 ust. 9 ustawy COVID-19 pracodawca odpowiada za bezpieczeństwo i higienę pracy zdalnej oraz za wypadki przy tej pracy tylko w zakresie związanym z zapewnionymi przez siebie środkami pracy lub materiałami do pracy. Oznacza to, że gdy pracodawca nie zapewni środków pracy (np. komputera), to nie odpowiada za wypadek powstały w wyniku użytkowania tego sprzętu.

Co ważne, pracodawcy mogą stworzyć osobny dokument (regulamin) do pracy zdalnej, w którym jasno określi zakres obowiązków. Powinny się w nim znajdować takie informacje jak:
-    godzina rozpoczęcia i zakończenia pracy (w tym również czas przeznaczony na przerwę),
-    sposób, w jaki pracodawca będzie kontrolował pracownika (np. aplikacje mierzące czas wykonywania zadań),
-    jakimi narzędziami pracownik ma wykonywać swoje obowiązki,
-    w sytuacji, w której pracownik do wykonywania obowiązków używa prywatnego sprzętu, w regulaminie pracy zdalnej powinna znaleźć się informacja na ten temat i zakres obowiązków, które pracownik może realizować z użyciem sprzętu prywatnego.
-    zgodnie z art. 3 ust. 6–7 ustawy COVID-19 pracodawca może nakazać pracownikowi prowadzenie ewidencji czasu pracy oraz obowiązków, które w tym czasie wykonał.