Środki ochrony indywidualnej w świetle przepisów bhp

Środki ochrony indywidualnej w świetle przepisów bhp

Środki ochrony indywidualnej wykorzystywane są do ochrony zdrowia i życia pracowników podczas prac, w których nie można uniknąć zagrożeń lub ograniczyć ich przy zastosowaniu środków ochrony zbiorowej lub odpowiedniej organizacji pracy. Czym są środki ochrony indywidualnej, jak należy je dobierać i w jaki sposób przeprowadzać ocenę ich zgodności?

Czym są środki ochrony indywidualnej?

Do środków ochrony indywidualnej zalicza się wszystkie środki trzymane bądź noszone przez pracownika, których zadaniem jest ochrona zdrowia i życia przed zagrożeniami oraz czynnikami szkodliwymi lub niebezpiecznymi, występującymi w miejscu pracy.
Najliczniejszą grupę środków ochrony indywidualnej stanowi odzież ochronna, w tym środki ochrony:

  • kończyn (ochraniacze stóp, kolan, łokci, obuwie ochronne),
  • głowy (hełmy ochronne),    
  • słuchu (wkładki - stopery i nauszniki),    
  • układu oddechowego (półmaski, maski przeciwgazowe, kombinezony gazoszczelne, aparaty ODO),
  • środki ochrony przed upadkiem z wysokości (systemy asekuracji, uprzęże).

Zapewnienie należytych środków ochrony indywidualnej stanowi obowiązek pracodawcy nakładany na niego przez przepisy Prawa Pracy, a w szczególności: ustawę z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. poz. 1650, z późn. zm.).

Jak prawidłowo dobierać środki ochrony indywidualnej?

Środki ochrony indywidualnej dobierane są na podstawie ryzyk, zagrożeń i czynników szkodliwych oraz niebezpiecznych, występujących na danym stanowisku pracowniczym. Zgodnie z ogólnymi przepisami BHP, do obowiązków pracodawcy zalicza się organizację pracy oraz stanowisk pracy w sposób ograniczający zagrożenia wypadków i marginalizujący oddziaływanie czynników szkodliwych dla zdrowia pracowników.
Jeśli jednak niemożliwe jest całkowite wyeliminowanie ryzyka wypadków i czynników szkodliwych, konieczne jest zastosowanie odpowiednich rozwiązań organizacyjnych, technicznych i środków ochrony zbiorowej, ograniczających wpływ zagrożeń i czynników na zdrowie, a także bezpieczeństwo pracowników. Jeżeli pracodawca nie ma możliwości wprowadzenia ww. rozwiązań, wówczas aby chronić życie i zdrowie pracowników, powinien wprowadzić do stosowania indywidualne zabezpieczenia na stanowiska pracy – tzw. Środki Ochrony Indywidualnej – w skrócie ŚOI.
Dobór środków ochrony indywidualnej powinien być poprzedzony audytem wymienionych czynników, ryzyk i zagrożeń, konsultacją z pracownikami oraz specjalistami BHP. Koniecznym etapem procesu doboru środków ochrony indywidualnej jest ocena ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy i przy wszystkich czynnościach wykonywanych przez pracowników.
W ramach oceny ryzyka zawodowego określa się:

  • zagrożenia i ich źródła,
  • stosowane środki pracy i materiały, 
  • lokalizację stanowiska pracy, 
  • wykonywane czynności i sposoby ich wykonywania,
  • stosowane środki ochrony,
  • potencjalne wypadki i zdarzenia niepożądane w miejscach pracy,
  • wymogi prawne.

Ocena zgodności środków ochrony indywidualnej

Na podstawie przepisów Kodeksu pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320, z późn. zm.), pracodawca musi zapewnić pracownikom środki ochrony indywidualnej, które spełniają wymagania związane z oceną zgodności.
Wymagania dotyczące oceny zgodności określone są w Ustawie o systemie oceny zgodności ( t.j. Dz.U. 2019 poz. 155, z późn. zm.), Ustawie o systemach zgodności i nadzoru rynku (Dz.U. 2019 poz. 544, z późn. zm.)  i Rozporządzeniu unijnym PPER 2016/425/UE. Na ich podstawie środki ochrony indywidualnej powinny zapewniać pracownikowi wystarczającą ochronę przed zidentyfikowanymi zagrożeniami oraz być zaprojektowane i wykonane w sposób, który zapewni odpowiednią ergonomię podczas wykonywania planowanych i określonych w ocenie ryzyka czynności pracowniczych.
Poza tym środki ochrony indywidualnej muszą zapewniać pracownikom łatwość zakładania, powinny być możliwie jak najlżejsze i jednocześnie dostosowane pod kątem wytrzymałości i skuteczności do czynności pracowniczych. Od środków ochrony indywidualnej oczekuje się również dostosowania do fizjonomii użytkownika oraz warunków panujących na stanowisku roboczym.

Słowem podsumowania

Środki ochrony indywidualnej należą do jednej z najważniejszych grup środków ochrony pracowników. Niezapewnienie pracownikom odpowiednich środków ochrony indywidualnej przez pracodawcę narusza przepisy Kodeksu Pracy oraz może skutkować nałożeniem grzywny, np. podczas kontroli PIP.

Ocenę zgodności środków ochrony indywidualnej szczegółowo opisaliśmy w naszym szkoleniu bhp online dla pracowników inżynieryjno - technicznych.

Szkolenia BHP dla pracowników służby zdrowia - co musisz wiedzieć?

Jak powinna wyglądać instrukcja BHP?

Szkolenie okresowe dla służby bhp i osób wykonujących zadania tej służby

Nowe normy BHP na stanowiskach z monitorem. Co trzeba wiedzieć?

Jakie elementy powinny się znaleźć w szkoleniu bhp dla lekarzy?

5 najczęstszych błędów związanych z BHP i jak ich uniknąć

Szkolenia BHP w wersji angielskiej ? kto może z nich skorzystać?

Ewakuacja - jak przeprowadzić ewakuację zgodnie z zasadami i przepisami bhp oraz ppoż

Jakie szkolenia BHP muszą odbyć fizjoterapeuci?

Obowiązki pracodawcy w zakresie BHP w czasie pandemii koronawirusa

Czy kursy BHP online się opłacają?

Czy pracownik z zagranicy ma obowiązek szkolenia BHP?

Szkolenia okresowe BHP dla kierowców - czy można przeprowadzić je w formie online?

Co każdy nauczyciel powinien wiedzieć z zakresu BHP?

Szkolenie BHP a działalność jednoosobowa

Normy dźwigania w pracy 2020

Szkolenia okresowe BHP - co jaki czas?

Bezpieczeństwo w pracy zdalnej. Jak zadbać o siebie pracując z domu

Temperatura w miejscu pracy

Kursy BHP dla pracowników przedszkoli ? co warto wiedzieć?

Czy stażysta musi przechodzić szkolenie BHP?

Praca w ciąży - najważniejsze zasady bhp

Co oznaczają kolory kasków na budowie?

Kontrola trzeźwości w miejscu pracy

Dopuszczenie pracownika do pracy bez szkolenia BHP-konsekwencje dla pracodawcy

Udzielanie I pomocy w zakładzie pracy

Ochrona przeciwpożarowa - jakie obowiązki ma pracodawca? 

Czy instruktaż stanowiskowy jest obowiązkowy?

Bezpieczeństwo w szkole ? jak uchronić uczniów przed zagrożeniami?

Wypadki przy pracy na umowę zlecenie

Jak zostać inspektorem ds. bhp

Praca na wysokości w ujęciu BHP

Szkolenia BHP dla salonów fryzjerskich, salonów kosmetycznych i SPA

Szkolenia BHP dla nauczycieli ? jak często należy je przeprowadzać?

Nowoczesna platforma BHP

KursBHP - wypadek przy pracy

KursBHP - Badanie trzeźwości w zakładzie pracy

Wypadki w drodze do i z pracy ? wszystko, co powinieneś o nich wiedzieć

Zmiany w BHP w 2019 i 2020 roku

Ergonomia w miejscu pracy - zapobieganie urazom i dolegliwościom

Kto może pełnić zadania służby BHP w firmie?

Praca zdalna, a bhp

Szkolenia bhp a umowy cywilnoprawne

Jakie tematy powinno obejmować szkolenie z BHP dla personelu weterynaryjnego?

Obowiązki pracodawcy w zakresie szkoleń BHP

Kary dla pracowników za nieprzestrzeganie przepisów BHP

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż stanowiskowy

Jak wybrać efektywne szkolenie BHP? Testy i materiały interaktywne dla uczestników kursu

Szkolenia BHP online dla weterynarzy. Czy warto?

Uprawnienia wysokościowe? Co warto o nich wiedzieć?

Znaczenie szkoleń z zakresu BHP dla personelu stomatologicznego. Jakie tematy są kluczowe?

BHP na budowie - kluczowe aspekty bezpiecznej pracy na placu budowy

Obowiązki, uprawnienia i zadania służby BHP

Rola liderów w promowaniu BHP ? szkolenia dla kadry zarządzającej

Praca asystentki stomatologicznej i szkolenie BHP

Alkohol w miejscu pracy ? jakie konsekwencje ponosi pracownik?

Szkolenia BHP online - jak korzystać z e-learningu w edukacji BHP

Ocena ryzyka zawodowego - co to takiego?

Upały, a bhp

BHP w przemyśle spożywczym ? jak dbać o higienę i bezpieczeństwo produkcji?

Profilaktyczna opieka zdrowotna - rodzaje badań lekarskich

Podstawowe zasady bezpieczeństwa pracy na wysokości. Jak minimalizować ryzyko wypadków?

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż ogólny

Szkolenie BHP w pracy zdalnej ? Nowe przepisy od 2023 roku

Bezpieczny powrót do pracy w zakładzie w czasie epidemii