Środki ochrony indywidualnej w świetle przepisów bhp

Środki ochrony indywidualnej w świetle przepisów bhp

Środki ochrony indywidualnej wykorzystywane są do ochrony zdrowia i życia pracowników podczas prac, w których nie można uniknąć zagrożeń lub ograniczyć ich przy zastosowaniu środków ochrony zbiorowej lub odpowiedniej organizacji pracy. Czym są środki ochrony indywidualnej, jak należy je dobierać i w jaki sposób przeprowadzać ocenę ich zgodności?

Czym są środki ochrony indywidualnej?

Do środków ochrony indywidualnej zalicza się wszystkie środki trzymane bądź noszone przez pracownika, których zadaniem jest ochrona zdrowia i życia przed zagrożeniami oraz czynnikami szkodliwymi lub niebezpiecznymi, występującymi w miejscu pracy.
Najliczniejszą grupę środków ochrony indywidualnej stanowi odzież ochronna, w tym środki ochrony:

  • kończyn (ochraniacze stóp, kolan, łokci, obuwie ochronne),
  • głowy (hełmy ochronne),    
  • słuchu (wkładki - stopery i nauszniki),    
  • układu oddechowego (półmaski, maski przeciwgazowe, kombinezony gazoszczelne, aparaty ODO),
  • środki ochrony przed upadkiem z wysokości (systemy asekuracji, uprzęże).

Zapewnienie należytych środków ochrony indywidualnej stanowi obowiązek pracodawcy nakładany na niego przez przepisy Prawa Pracy, a w szczególności: ustawę z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. poz. 1650, z późn. zm.).

Jak prawidłowo dobierać środki ochrony indywidualnej?

Środki ochrony indywidualnej dobierane są na podstawie ryzyk, zagrożeń i czynników szkodliwych oraz niebezpiecznych, występujących na danym stanowisku pracowniczym. Zgodnie z ogólnymi przepisami BHP, do obowiązków pracodawcy zalicza się organizację pracy oraz stanowisk pracy w sposób ograniczający zagrożenia wypadków i marginalizujący oddziaływanie czynników szkodliwych dla zdrowia pracowników.
Jeśli jednak niemożliwe jest całkowite wyeliminowanie ryzyka wypadków i czynników szkodliwych, konieczne jest zastosowanie odpowiednich rozwiązań organizacyjnych, technicznych i środków ochrony zbiorowej, ograniczających wpływ zagrożeń i czynników na zdrowie, a także bezpieczeństwo pracowników. Jeżeli pracodawca nie ma możliwości wprowadzenia ww. rozwiązań, wówczas aby chronić życie i zdrowie pracowników, powinien wprowadzić do stosowania indywidualne zabezpieczenia na stanowiska pracy – tzw. Środki Ochrony Indywidualnej – w skrócie ŚOI.
Dobór środków ochrony indywidualnej powinien być poprzedzony audytem wymienionych czynników, ryzyk i zagrożeń, konsultacją z pracownikami oraz specjalistami BHP. Koniecznym etapem procesu doboru środków ochrony indywidualnej jest ocena ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy i przy wszystkich czynnościach wykonywanych przez pracowników.
W ramach oceny ryzyka zawodowego określa się:

  • zagrożenia i ich źródła,
  • stosowane środki pracy i materiały, 
  • lokalizację stanowiska pracy, 
  • wykonywane czynności i sposoby ich wykonywania,
  • stosowane środki ochrony,
  • potencjalne wypadki i zdarzenia niepożądane w miejscach pracy,
  • wymogi prawne.

Ocena zgodności środków ochrony indywidualnej

Na podstawie przepisów Kodeksu pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320, z późn. zm.), pracodawca musi zapewnić pracownikom środki ochrony indywidualnej, które spełniają wymagania związane z oceną zgodności.
Wymagania dotyczące oceny zgodności określone są w Ustawie o systemie oceny zgodności ( t.j. Dz.U. 2019 poz. 155, z późn. zm.), Ustawie o systemach zgodności i nadzoru rynku (Dz.U. 2019 poz. 544, z późn. zm.)  i Rozporządzeniu unijnym PPER 2016/425/UE. Na ich podstawie środki ochrony indywidualnej powinny zapewniać pracownikowi wystarczającą ochronę przed zidentyfikowanymi zagrożeniami oraz być zaprojektowane i wykonane w sposób, który zapewni odpowiednią ergonomię podczas wykonywania planowanych i określonych w ocenie ryzyka czynności pracowniczych.
Poza tym środki ochrony indywidualnej muszą zapewniać pracownikom łatwość zakładania, powinny być możliwie jak najlżejsze i jednocześnie dostosowane pod kątem wytrzymałości i skuteczności do czynności pracowniczych. Od środków ochrony indywidualnej oczekuje się również dostosowania do fizjonomii użytkownika oraz warunków panujących na stanowisku roboczym.

Słowem podsumowania

Środki ochrony indywidualnej należą do jednej z najważniejszych grup środków ochrony pracowników. Niezapewnienie pracownikom odpowiednich środków ochrony indywidualnej przez pracodawcę narusza przepisy Kodeksu Pracy oraz może skutkować nałożeniem grzywny, np. podczas kontroli PIP.

Ocenę zgodności środków ochrony indywidualnej szczegółowo opisaliśmy w naszym szkoleniu bhp online dla pracowników inżynieryjno - technicznych.

Kontrola trzeźwości w miejscu pracy

Szkolenia BHP dla pracowników służby zdrowia - co musisz wiedzieć?

Obowiązki pracodawcy w zakresie szkoleń BHP

Kursy BHP dla pracowników przedszkoli ? co warto wiedzieć?

Ochrona przeciwpożarowa - jakie obowiązki ma pracodawca? 

Zmiany w BHP w 2019 i 2020 roku

KursBHP - wypadek przy pracy

Szkolenia BHP w wersji angielskiej ? kto może z nich skorzystać?

Wypadki przy pracy na umowę zlecenie

Ergonomia w miejscu pracy - zapobieganie urazom i dolegliwościom

Szkolenia bhp a umowy cywilnoprawne

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż stanowiskowy

Kto może pełnić zadania służby BHP w firmie?

Bezpieczny powrót do pracy w zakładzie w czasie epidemii

Czy stażysta musi przechodzić szkolenie BHP?

Ocena ryzyka zawodowego - co to takiego?

Dopuszczenie pracownika do pracy bez szkolenia BHP-konsekwencje dla pracodawcy

Kary dla pracowników za nieprzestrzeganie przepisów BHP

Obowiązki, uprawnienia i zadania służby BHP

Jakie zasady BHP obowiązują kierowców zawodowych?

Co każdy nauczyciel powinien wiedzieć z zakresu BHP?

Ewakuacja - jak przeprowadzić ewakuację zgodnie z zasadami i przepisami bhp oraz ppoż

Uprawnienia wysokościowe? Co warto o nich wiedzieć?

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż ogólny

Szkolenia okresowe BHP dla kierowców - czy można przeprowadzić je w formie online?

Co oznaczają kolory kasków na budowie?

Alkohol w miejscu pracy ? jakie konsekwencje ponosi pracownik?

BHP na budowie - kluczowe aspekty bezpiecznej pracy na placu budowy

Temperatura w miejscu pracy

Udzielanie I pomocy w zakładzie pracy

Profilaktyczna opieka zdrowotna - rodzaje badań lekarskich

Podstawowe zasady bezpieczeństwa pracy na wysokości. Jak minimalizować ryzyko wypadków?

Jak wybrać efektywne szkolenie BHP? Testy i materiały interaktywne dla uczestników kursu

KursBHP - Badanie trzeźwości w zakładzie pracy

Jakie szkolenia BHP muszą odbyć fizjoterapeuci?

Praca na wysokości w ujęciu BHP

Bezpieczeństwo w szkole ? jak uchronić uczniów przed zagrożeniami?

Szkolenie BHP a działalność jednoosobowa

Jakie elementy powinny się znaleźć w szkoleniu bhp dla lekarzy?

Normy dźwigania w pracy 2020

Obowiązki pracodawcy w zakresie BHP w czasie pandemii koronawirusa

Nowe normy BHP na stanowiskach z monitorem. Co trzeba wiedzieć?

Jak powinna wyglądać instrukcja BHP?

Szkolenie BHP w pracy zdalnej ? Nowe przepisy od 2023 roku

Czy instruktaż stanowiskowy jest obowiązkowy?

Rola liderów w promowaniu BHP ? szkolenia dla kadry zarządzającej

Czy pracownik z zagranicy ma obowiązek szkolenia BHP?

Szkolenia BHP dla salonów fryzjerskich, salonów kosmetycznych i SPA

Jak wybrać odpowiednią odzież ostrzegawczą?

Szkolenie okresowe dla służby bhp i osób wykonujących zadania tej służby

Upały, a bhp

Szkolenia BHP online dla weterynarzy. Czy warto?

Czy kursy BHP online się opłacają?

Znaczenie szkoleń z zakresu BHP dla personelu stomatologicznego. Jakie tematy są kluczowe?

Jak zostać inspektorem ds. bhp

5 najczęstszych błędów związanych z BHP i jak ich uniknąć

Praca zdalna, a bhp

BHP w przemyśle spożywczym ? jak dbać o higienę i bezpieczeństwo produkcji?

Wypadki w drodze do i z pracy ? wszystko, co powinieneś o nich wiedzieć

Szkolenia BHP online - jak korzystać z e-learningu w edukacji BHP

Bezpieczeństwo w pracy zdalnej. Jak zadbać o siebie pracując z domu

Praca asystentki stomatologicznej i szkolenie BHP

Znaczenie szkoleń BHP dla pielęgniarek: co powinny obejmować i jak często się odbywać?

Wyzwania BHP: ochrona pracowników przed czynnikami rakotwórczymi i mutagenami w pracy 

Jakie tematy powinno obejmować szkolenie z BHP dla personelu weterynaryjnego?

Nowoczesna platforma BHP

Praca w ciąży - najważniejsze zasady bhp

Szkolenia okresowe BHP - co jaki czas?

Szkolenia BHP dla nauczycieli ? jak często należy je przeprowadzać?