Środki ochrony indywidualnej w świetle przepisów bhp

Środki ochrony indywidualnej w świetle przepisów bhp

Środki ochrony indywidualnej wykorzystywane są do ochrony zdrowia i życia pracowników podczas prac, w których nie można uniknąć zagrożeń lub ograniczyć ich przy zastosowaniu środków ochrony zbiorowej lub odpowiedniej organizacji pracy. Czym są środki ochrony indywidualnej, jak należy je dobierać i w jaki sposób przeprowadzać ocenę ich zgodności?

Czym są środki ochrony indywidualnej?

Do środków ochrony indywidualnej zalicza się wszystkie środki trzymane bądź noszone przez pracownika, których zadaniem jest ochrona zdrowia i życia przed zagrożeniami oraz czynnikami szkodliwymi lub niebezpiecznymi, występującymi w miejscu pracy.
Najliczniejszą grupę środków ochrony indywidualnej stanowi odzież ochronna, w tym środki ochrony:

  • kończyn (ochraniacze stóp, kolan, łokci, obuwie ochronne),
  • głowy (hełmy ochronne),    
  • słuchu (wkładki - stopery i nauszniki),    
  • układu oddechowego (półmaski, maski przeciwgazowe, kombinezony gazoszczelne, aparaty ODO),
  • środki ochrony przed upadkiem z wysokości (systemy asekuracji, uprzęże).

Zapewnienie należytych środków ochrony indywidualnej stanowi obowiązek pracodawcy nakładany na niego przez przepisy Prawa Pracy, a w szczególności: ustawę z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. poz. 1650, z późn. zm.).

Jak prawidłowo dobierać środki ochrony indywidualnej?

Środki ochrony indywidualnej dobierane są na podstawie ryzyk, zagrożeń i czynników szkodliwych oraz niebezpiecznych, występujących na danym stanowisku pracowniczym. Zgodnie z ogólnymi przepisami BHP, do obowiązków pracodawcy zalicza się organizację pracy oraz stanowisk pracy w sposób ograniczający zagrożenia wypadków i marginalizujący oddziaływanie czynników szkodliwych dla zdrowia pracowników.
Jeśli jednak niemożliwe jest całkowite wyeliminowanie ryzyka wypadków i czynników szkodliwych, konieczne jest zastosowanie odpowiednich rozwiązań organizacyjnych, technicznych i środków ochrony zbiorowej, ograniczających wpływ zagrożeń i czynników na zdrowie, a także bezpieczeństwo pracowników. Jeżeli pracodawca nie ma możliwości wprowadzenia ww. rozwiązań, wówczas aby chronić życie i zdrowie pracowników, powinien wprowadzić do stosowania indywidualne zabezpieczenia na stanowiska pracy – tzw. Środki Ochrony Indywidualnej – w skrócie ŚOI.
Dobór środków ochrony indywidualnej powinien być poprzedzony audytem wymienionych czynników, ryzyk i zagrożeń, konsultacją z pracownikami oraz specjalistami BHP. Koniecznym etapem procesu doboru środków ochrony indywidualnej jest ocena ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy i przy wszystkich czynnościach wykonywanych przez pracowników.
W ramach oceny ryzyka zawodowego określa się:

  • zagrożenia i ich źródła,
  • stosowane środki pracy i materiały, 
  • lokalizację stanowiska pracy, 
  • wykonywane czynności i sposoby ich wykonywania,
  • stosowane środki ochrony,
  • potencjalne wypadki i zdarzenia niepożądane w miejscach pracy,
  • wymogi prawne.

Ocena zgodności środków ochrony indywidualnej

Na podstawie przepisów Kodeksu pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320, z późn. zm.), pracodawca musi zapewnić pracownikom środki ochrony indywidualnej, które spełniają wymagania związane z oceną zgodności.
Wymagania dotyczące oceny zgodności określone są w Ustawie o systemie oceny zgodności ( t.j. Dz.U. 2019 poz. 155, z późn. zm.), Ustawie o systemach zgodności i nadzoru rynku (Dz.U. 2019 poz. 544, z późn. zm.)  i Rozporządzeniu unijnym PPER 2016/425/UE. Na ich podstawie środki ochrony indywidualnej powinny zapewniać pracownikowi wystarczającą ochronę przed zidentyfikowanymi zagrożeniami oraz być zaprojektowane i wykonane w sposób, który zapewni odpowiednią ergonomię podczas wykonywania planowanych i określonych w ocenie ryzyka czynności pracowniczych.
Poza tym środki ochrony indywidualnej muszą zapewniać pracownikom łatwość zakładania, powinny być możliwie jak najlżejsze i jednocześnie dostosowane pod kątem wytrzymałości i skuteczności do czynności pracowniczych. Od środków ochrony indywidualnej oczekuje się również dostosowania do fizjonomii użytkownika oraz warunków panujących na stanowisku roboczym.

Słowem podsumowania

Środki ochrony indywidualnej należą do jednej z najważniejszych grup środków ochrony pracowników. Niezapewnienie pracownikom odpowiednich środków ochrony indywidualnej przez pracodawcę narusza przepisy Kodeksu Pracy oraz może skutkować nałożeniem grzywny, np. podczas kontroli PIP.

Ocenę zgodności środków ochrony indywidualnej szczegółowo opisaliśmy w naszym szkoleniu bhp online dla pracowników inżynieryjno - technicznych.

Zmiany w BHP w 2019 i 2020 roku

Kary dla pracowników za nieprzestrzeganie przepisów BHP

Jakie elementy powinny się znaleźć w szkoleniu bhp dla lekarzy?

Jakie szkolenia BHP muszą odbyć fizjoterapeuci?

Szkolenia BHP w wersji angielskiej ? kto może z nich skorzystać?

BHP w logistyce miejskiej. Jak zapewnić bezpieczeństwo kurierom i dostawcom?

Szkolenia okresowe BHP dla kierowców - czy można przeprowadzić je w formie online?

Uprawnienia wysokościowe? Co warto o nich wiedzieć?

Ochrona przeciwpożarowa - jakie obowiązki ma pracodawca? 

Szkolenia BHP dla pracowników służby zdrowia - co musisz wiedzieć?

Normy dźwigania w pracy 2020

Szkolenia BHP a onboarding ? jak zbudować bezpieczny start dla nowego pracownika?

Obowiązki pracodawcy w zakresie BHP w czasie pandemii koronawirusa

System sygnalizacji pożarowej to nie tylko czujki. Co naprawdę składa się na SSP?

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż stanowiskowy

Nowoczesna platforma BHP

Rola pierwszej pomocy w polityce BHP. Co każdy pracownik powinien wiedzieć?

Szkolenie BHP a działalność jednoosobowa

Jak zostać inspektorem ds. bhp

Szkolenia BHP online dla weterynarzy. Czy warto?

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż ogólny

BHP w pracy z urządzeniami elektrycznymi. Jak unikać porażeń i pożarów?

BHP a procedury ESG. Jak bezpieczeństwo wpisuje się w strategie zrównoważonego rozwoju?

Znaczenie szkoleń BHP dla pielęgniarek: co powinny obejmować i jak często się odbywać?

Profilaktyczna opieka zdrowotna - rodzaje badań lekarskich

Nowe normy BHP na stanowiskach z monitorem. Co trzeba wiedzieć?

BHP w branży IT i marketingu. Jak zadbać o ergonomię i zdrowie psychiczne?

Bezpieczeństwo w pracy zdalnej. Jak zadbać o siebie pracując z domu

BHP na budowie - kluczowe aspekty bezpiecznej pracy na placu budowy

Rola zespołu powypadkowego w miejscu pracy ? kto wchodzi w jego skład i jakie są jego zadania?

Mikroprzedsiębiorstwa a obowiązki BHP. Jak skutecznie zadbać o bezpieczeństwo w małych firmach?

Ocena ryzyka zawodowego - co to takiego?

Szkolenia BHP online - jak korzystać z e-learningu w edukacji BHP

Ewakuacja - jak przeprowadzić ewakuację zgodnie z zasadami i przepisami bhp oraz ppoż

Jak wybrać odpowiednią odzież ostrzegawczą?

Czy stażysta musi przechodzić szkolenie BHP?

Kontrola trzeźwości w miejscu pracy

Wypadki przy pracy na umowę zlecenie

Pracownica w ciąży a BHP. Obowiązki pracodawcy i dobre praktyki

Jakie tematy powinno obejmować szkolenie z BHP dla personelu weterynaryjnego?

Znaczenie szkoleń z zakresu BHP dla personelu stomatologicznego. Jakie tematy są kluczowe?

Szkolenia BHP online ? elastyczność i efektywność

Czy kursy BHP online się opłacają?

Wypadki w drodze do i z pracy ? wszystko, co powinieneś o nich wiedzieć

Wyzwania BHP: ochrona pracowników przed czynnikami rakotwórczymi i mutagenami w pracy 

Praca na wysokości w ujęciu BHP

Kto może pełnić zadania służby BHP w firmie?

Dopuszczenie pracownika do pracy bez szkolenia BHP-konsekwencje dla pracodawcy

Praca w ciąży - najważniejsze zasady bhp

KursBHP - wypadek przy pracy

BHP w pracy w środowisku hałaśliwym. Jak skutecznie chronić słuch pracowników?

Jak powinna wyglądać instrukcja BHP?

Temperatura w miejscu pracy

Czy instruktaż stanowiskowy jest obowiązkowy?

Szkolenia BHP dla salonów fryzjerskich, salonów kosmetycznych i SPA

BHP a praca z klientem agresywnym. Jak chronić zdrowie psychiczne pracowników?

BHP w pracy biurowej. Jak zapobiegać chorobom układu mięśniowo-szkieletowego?

Dodatek za pracę w warunkach szkodliwych. Jakie czynniki go determinują według przepisów BHP?

Podsumowanie roku w BHP: najważniejsze zmiany w przepisach 2025

BHP w przemyśle spożywczym ? jak dbać o higienę i bezpieczeństwo produkcji?

BHP w branży hotelarskiej. Bezpieczeństwo gości i personelu

Szkolenia BHP dla nauczycieli i wychowawców. Co powinno zawierać skuteczne szkolenie?

Praca w laboratorium: zagrożenia chemiczne i biologiczne

Szkolenie BHP w pracy zdalnej ? Nowe przepisy od 2023 roku

Rola szkoleń BHP online w przygotowaniu pracowników służby bhp do sytuacji awaryjnych

Bezpieczeństwo w szkole ? jak uchronić uczniów przed zagrożeniami?

Ergonomia w miejscu pracy - zapobieganie urazom i dolegliwościom

Jak dbać o bezpieczeństwo pracy pracowników sezonowych?

Rola liderów w promowaniu BHP ? szkolenia dla kadry zarządzającej

5 najczęstszych błędów związanych z BHP i jak ich uniknąć

Szkolenie BHP dla lekarza weterynarii - jak przebiega?

Społeczny Inspektor Pracy. Jakie są jego obowiązki i uprawnienia?

Jak wybrać efektywne szkolenie BHP? Testy i materiały interaktywne dla uczestników kursu

Jak szkolić pracowników wielojęzycznych? BHP w firmach z międzynarodową kadrą

Odpowiedzialność pracodawcy za zdrowie psychiczne pracowników. Czy pracodawca musi przeciwdziałać stresowi?

Wpływ zmian klimatycznych na warunki pracy. Zapowiedź nowelizacji przepisów BHP?

Bezpieczny powrót do pracy w zakładzie w czasie epidemii

Alkohol w miejscu pracy ? jakie konsekwencje ponosi pracownik?

Kursy BHP dla pracowników przedszkoli ? co warto wiedzieć?

Czy AI może wspierać służby BHP? Przyszłość bezpieczeństwa w pracy

Podstawowe zasady bezpieczeństwa pracy na wysokości. Jak minimalizować ryzyko wypadków?

KursBHP - Badanie trzeźwości w zakładzie pracy

Obowiązki, uprawnienia i zadania służby BHP

Bezpieczna praca w okresie zimowym. Na co zwrócić uwagę?

W jaki sposób kursy BHP online mogą poprawić bezpieczeństwo uczniów?

Jakie są najnowsze trendy w szkoleniach BHP online dla różnych branż?

Praca asystentki stomatologicznej i szkolenie BHP

Szkolenie okresowe dla służby bhp i osób wykonujących zadania tej służby

Obowiązki pracodawcy w zakresie szkoleń BHP

Jak przygotować pracowników do sytuacji kryzysowych? BHP a procedury awaryjne

Co oznaczają kolory kasków na budowie?

Czy pracownik z zagranicy ma obowiązek szkolenia BHP?

Praca zdalna, a bhp

Szkolenia bhp a umowy cywilnoprawne

Szkolenia okresowe BHP - co jaki czas?

Udzielanie I pomocy w zakładzie pracy

Co każdy nauczyciel powinien wiedzieć z zakresu BHP?

BHP przy pracy w weekendy i nocą. Jak zmieniają się zagrożenia?

Jakie zasady BHP obowiązują kierowców zawodowych?

Jakie przepisy BHP obowiązują sprzedawców? Podpowiadamy!

Upały, a bhp

Szkolenia przeciwpożarowe online ? klucz do bezpieczeństwa

Szkolenia BHP dla nauczycieli ? jak często należy je przeprowadzać?