Środki ochrony indywidualnej w świetle przepisów bhp

Środki ochrony indywidualnej w świetle przepisów bhp

Środki ochrony indywidualnej wykorzystywane są do ochrony zdrowia i życia pracowników podczas prac, w których nie można uniknąć zagrożeń lub ograniczyć ich przy zastosowaniu środków ochrony zbiorowej lub odpowiedniej organizacji pracy. Czym są środki ochrony indywidualnej, jak należy je dobierać i w jaki sposób przeprowadzać ocenę ich zgodności?

Czym są środki ochrony indywidualnej?

Do środków ochrony indywidualnej zalicza się wszystkie środki trzymane bądź noszone przez pracownika, których zadaniem jest ochrona zdrowia i życia przed zagrożeniami oraz czynnikami szkodliwymi lub niebezpiecznymi, występującymi w miejscu pracy.
Najliczniejszą grupę środków ochrony indywidualnej stanowi odzież ochronna, w tym środki ochrony:

  • kończyn (ochraniacze stóp, kolan, łokci, obuwie ochronne),
  • głowy (hełmy ochronne),    
  • słuchu (wkładki - stopery i nauszniki),    
  • układu oddechowego (półmaski, maski przeciwgazowe, kombinezony gazoszczelne, aparaty ODO),
  • środki ochrony przed upadkiem z wysokości (systemy asekuracji, uprzęże).

Zapewnienie należytych środków ochrony indywidualnej stanowi obowiązek pracodawcy nakładany na niego przez przepisy Prawa Pracy, a w szczególności: ustawę z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. poz. 1650, z późn. zm.).

Jak prawidłowo dobierać środki ochrony indywidualnej?

Środki ochrony indywidualnej dobierane są na podstawie ryzyk, zagrożeń i czynników szkodliwych oraz niebezpiecznych, występujących na danym stanowisku pracowniczym. Zgodnie z ogólnymi przepisami BHP, do obowiązków pracodawcy zalicza się organizację pracy oraz stanowisk pracy w sposób ograniczający zagrożenia wypadków i marginalizujący oddziaływanie czynników szkodliwych dla zdrowia pracowników.
Jeśli jednak niemożliwe jest całkowite wyeliminowanie ryzyka wypadków i czynników szkodliwych, konieczne jest zastosowanie odpowiednich rozwiązań organizacyjnych, technicznych i środków ochrony zbiorowej, ograniczających wpływ zagrożeń i czynników na zdrowie, a także bezpieczeństwo pracowników. Jeżeli pracodawca nie ma możliwości wprowadzenia ww. rozwiązań, wówczas aby chronić życie i zdrowie pracowników, powinien wprowadzić do stosowania indywidualne zabezpieczenia na stanowiska pracy – tzw. Środki Ochrony Indywidualnej – w skrócie ŚOI.
Dobór środków ochrony indywidualnej powinien być poprzedzony audytem wymienionych czynników, ryzyk i zagrożeń, konsultacją z pracownikami oraz specjalistami BHP. Koniecznym etapem procesu doboru środków ochrony indywidualnej jest ocena ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy i przy wszystkich czynnościach wykonywanych przez pracowników.
W ramach oceny ryzyka zawodowego określa się:

  • zagrożenia i ich źródła,
  • stosowane środki pracy i materiały, 
  • lokalizację stanowiska pracy, 
  • wykonywane czynności i sposoby ich wykonywania,
  • stosowane środki ochrony,
  • potencjalne wypadki i zdarzenia niepożądane w miejscach pracy,
  • wymogi prawne.

Ocena zgodności środków ochrony indywidualnej

Na podstawie przepisów Kodeksu pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320, z późn. zm.), pracodawca musi zapewnić pracownikom środki ochrony indywidualnej, które spełniają wymagania związane z oceną zgodności.
Wymagania dotyczące oceny zgodności określone są w Ustawie o systemie oceny zgodności ( t.j. Dz.U. 2019 poz. 155, z późn. zm.), Ustawie o systemach zgodności i nadzoru rynku (Dz.U. 2019 poz. 544, z późn. zm.)  i Rozporządzeniu unijnym PPER 2016/425/UE. Na ich podstawie środki ochrony indywidualnej powinny zapewniać pracownikowi wystarczającą ochronę przed zidentyfikowanymi zagrożeniami oraz być zaprojektowane i wykonane w sposób, który zapewni odpowiednią ergonomię podczas wykonywania planowanych i określonych w ocenie ryzyka czynności pracowniczych.
Poza tym środki ochrony indywidualnej muszą zapewniać pracownikom łatwość zakładania, powinny być możliwie jak najlżejsze i jednocześnie dostosowane pod kątem wytrzymałości i skuteczności do czynności pracowniczych. Od środków ochrony indywidualnej oczekuje się również dostosowania do fizjonomii użytkownika oraz warunków panujących na stanowisku roboczym.

Słowem podsumowania

Środki ochrony indywidualnej należą do jednej z najważniejszych grup środków ochrony pracowników. Niezapewnienie pracownikom odpowiednich środków ochrony indywidualnej przez pracodawcę narusza przepisy Kodeksu Pracy oraz może skutkować nałożeniem grzywny, np. podczas kontroli PIP.

Ocenę zgodności środków ochrony indywidualnej szczegółowo opisaliśmy w naszym szkoleniu bhp online dla pracowników inżynieryjno - technicznych.

Jak wybrać odpowiednią odzież ostrzegawczą?

BHP na budowie - kluczowe aspekty bezpiecznej pracy na placu budowy

Ergonomia w miejscu pracy - zapobieganie urazom i dolegliwościom

Szkolenia BHP online - jak korzystać z e-learningu w edukacji BHP

5 najczęstszych błędów związanych z BHP i jak ich uniknąć

Co każdy nauczyciel powinien wiedzieć z zakresu BHP?

BHP w przemyśle spożywczym ? jak dbać o higienę i bezpieczeństwo produkcji?

Upały, a bhp

Jak zapewnić pracownikom szybkie i skuteczne szkolenie BHP bez przestojów w pracy?

Rola szkoleń BHP online w przygotowaniu pracowników służby bhp do sytuacji awaryjnych

Podsumowanie roku w BHP: najważniejsze zmiany w przepisach 2025

Szkolenia BHP online dla weterynarzy. Czy warto?

Jak powinna wyglądać instrukcja BHP?

BHP w pracy biurowej. Jak zapobiegać chorobom układu mięśniowo-szkieletowego?

Czy pracownik z zagranicy ma obowiązek szkolenia BHP?

Szkolenia bhp a umowy cywilnoprawne

Nowe normy BHP na stanowiskach z monitorem. Co trzeba wiedzieć?

Jak wybrać efektywne szkolenie BHP? Testy i materiały interaktywne dla uczestników kursu

Szkolenia BHP dla nauczycieli i wychowawców. Co powinno zawierać skuteczne szkolenie?

Szkolenie okresowe dla służby bhp i osób wykonujących zadania tej służby

Szkolenie BHP a działalność jednoosobowa

Szkolenie BHP a kontrola PIP na budowie ? co musi spełnić pracodawca?

Szkolenia BHP dla salonów fryzjerskich, salonów kosmetycznych i SPA

Jak szkolenie BHP dla pracodawców może poprawić bezpieczeństwo w firmie?

Rola zespołu powypadkowego w miejscu pracy ? kto wchodzi w jego skład i jakie są jego zadania?

Praca asystentki stomatologicznej i szkolenie BHP

Jakie przepisy BHP obowiązują sprzedawców? Podpowiadamy!

Alkohol w miejscu pracy ? jakie konsekwencje ponosi pracownik?

Korzyści ze szkoleń BHP online dla małych firm

BHP w logistyce miejskiej. Jak zapewnić bezpieczeństwo kurierom i dostawcom?

Jak szkolić pracowników wielojęzycznych? BHP w firmach z międzynarodową kadrą

Jak dbać o bezpieczeństwo pracy pracowników sezonowych?

Znaczenie szkoleń BHP dla pielęgniarek: co powinny obejmować i jak często się odbywać?

Ochrona przeciwpożarowa - jakie obowiązki ma pracodawca? 

Praca zdalna, a bhp

Szkolenia przeciwpożarowe online ? klucz do bezpieczeństwa

BHP a procedury ESG. Jak bezpieczeństwo wpisuje się w strategie zrównoważonego rozwoju?

Ocena ryzyka zawodowego - co to takiego?

Czy AI może wspierać służby BHP? Przyszłość bezpieczeństwa w pracy

Jakie tematy powinno obejmować szkolenie z BHP dla personelu weterynaryjnego?

BHP w pracy z urządzeniami elektrycznymi. Jak unikać porażeń i pożarów?

Podstawowe zasady bezpieczeństwa pracy na wysokości. Jak minimalizować ryzyko wypadków?

Szkolenie BHP dla nowego pracownika ? najczęstsze pytania HR i kierowników

Obowiązki, uprawnienia i zadania służby BHP

KursBHP - wypadek przy pracy

BHP a praca z klientem agresywnym. Jak chronić zdrowie psychiczne pracowników?

Dopuszczenie pracownika do pracy bez szkolenia BHP-konsekwencje dla pracodawcy

Wpływ zmian klimatycznych na warunki pracy. Zapowiedź nowelizacji przepisów BHP?

Platforma do szkoleń BHP ? jak ułatwia zarządzanie szkoleniami w zakładzie pracy?

Uprawnienia wysokościowe? Co warto o nich wiedzieć?

Jak przygotować pracowników do sytuacji kryzysowych? BHP a procedury awaryjne

BHP w branży hotelarskiej. Bezpieczeństwo gości i personelu

Szkolenie BHP w pracy zdalnej ? Nowe przepisy od 2023 roku

Jakie szkolenia BHP muszą odbyć fizjoterapeuci?

Szkolenia BHP w wersji angielskiej ? kto może z nich skorzystać?

Szkolenia BHP a onboarding ? jak zbudować bezpieczny start dla nowego pracownika?

Szkolenie dla kierujących pracownikami online ? czy jest zgodne z przepisami?

Kontrola trzeźwości w miejscu pracy

Praca na wysokości w ujęciu BHP

Dodatek za pracę w warunkach szkodliwych. Jakie czynniki go determinują według przepisów BHP?

BHP w pracy w środowisku hałaśliwym. Jak skutecznie chronić słuch pracowników?

Szkolenie BHP dla lekarza weterynarii - jak przebiega?

Szkolenia okresowe BHP dla kierowców - czy można przeprowadzić je w formie online?

Praca w ciąży - najważniejsze zasady bhp

Jakie zasady BHP obowiązują kierowców zawodowych?

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż ogólny

Szkolenia BHP dla nauczycieli ? jak często należy je przeprowadzać?

BHP przy pracy w weekendy i nocą. Jak zmieniają się zagrożenia?

Bezpieczeństwo w szkole ? jak uchronić uczniów przed zagrożeniami?

Jak szybko ukończyć szkolenie BHP dla kadry kierowniczej bez przerywania pracy?

Kto może pełnić zadania służby BHP w firmie?

Rola pierwszej pomocy w polityce BHP. Co każdy pracownik powinien wiedzieć?

Znaczenie szkoleń z zakresu BHP dla personelu stomatologicznego. Jakie tematy są kluczowe?

BHP online? Nowoczesne podejście do bezpieczeństwa w pracy

Bezpieczeństwo w pracy zdalnej. Jak zadbać o siebie pracując z domu

Udzielanie I pomocy w zakładzie pracy

Szkolenia BHP online ? elastyczność i efektywność

Wypadki w drodze do i z pracy ? wszystko, co powinieneś o nich wiedzieć

Odpowiedzialność pracodawcy za zdrowie psychiczne pracowników. Czy pracodawca musi przeciwdziałać stresowi?

Obowiązki pracodawcy w zakresie szkoleń BHP

Co oznaczają kolory kasków na budowie?

Jak zostać inspektorem ds. bhp

Czy instruktaż stanowiskowy jest obowiązkowy?

Temperatura w miejscu pracy

Czy szkolenia z zakresu BHP można nie zaliczyć? Wyjaśniamy zasady

Kary dla pracowników za nieprzestrzeganie przepisów BHP

Nowoczesna platforma BHP

Kursy BHP dla pracowników przedszkoli ? co warto wiedzieć?

Zmiany w BHP w 2019 i 2020 roku

Szkolenie BHP dla nauczycieli online? jak szybko można je ukończyć i zaliczyć?

KursBHP - Badanie trzeźwości w zakładzie pracy

Praca w laboratorium: zagrożenia chemiczne i biologiczne

Szkolenia BHP dla pracowników służby zdrowia - co musisz wiedzieć?

Bezpieczna praca w okresie zimowym. Na co zwrócić uwagę?

Profilaktyczna opieka zdrowotna - rodzaje badań lekarskich

Pracownica w ciąży a BHP. Obowiązki pracodawcy i dobre praktyki

Bezpieczny powrót do pracy w zakładzie w czasie epidemii

Ewakuacja - jak przeprowadzić ewakuację zgodnie z zasadami i przepisami bhp oraz ppoż

Rola liderów w promowaniu BHP ? szkolenia dla kadry zarządzającej

Dlaczego warto zainwestować w kursy BHP dla swoich pracowników?

Społeczny Inspektor Pracy. Jakie są jego obowiązki i uprawnienia?

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż stanowiskowy

Obowiązki pracodawcy w zakresie BHP w czasie pandemii koronawirusa

Jakie elementy powinny się znaleźć w szkoleniu bhp dla lekarzy?

Czy stażysta musi przechodzić szkolenie BHP?

Mikroprzedsiębiorstwa a obowiązki BHP. Jak skutecznie zadbać o bezpieczeństwo w małych firmach?

Wyzwania BHP: ochrona pracowników przed czynnikami rakotwórczymi i mutagenami w pracy 

Wypadki przy pracy na umowę zlecenie

System sygnalizacji pożarowej to nie tylko czujki. Co naprawdę składa się na SSP?

Normy dźwigania w pracy 2020

Jakie są najnowsze trendy w szkoleniach BHP online dla różnych branż?

BHP w branży IT i marketingu. Jak zadbać o ergonomię i zdrowie psychiczne?

W jaki sposób kursy BHP online mogą poprawić bezpieczeństwo uczniów?

Szkolenia okresowe BHP - co jaki czas?

Czy kursy BHP online się opłacają?